فتق کشاله ران در کودکان یکی از مشکلات نسبتاً شایع جراحی کودکان است که معمولاً والدین را نگران میکند. خیلی وقتها پدر و مادر هنگام تعویض پوشک، حمام کردن کودک یا وقتی بچه گریه میکند، متوجه یک برجستگی یا ورم در ناحیه کشاله ران یا کیسه بیضه میشوند. این برجستگی ممکن است گاهی دیده شود و گاهی کاملاً از بین برود. همین رفتوبرگشت بودن، یکی از ویژگیهای مهم فتق کشاله ران در کودکان است.
در بیشتر موارد، فتق کشاله ران در کودک به دلیل ضعف ساده عضله مثل بزرگسالان ایجاد نمیشود، بلکه ریشه آن به دوران جنینی برمیگردد. یعنی مسیری که در زمان رشد جنین باید بسته میشده، باز باقی مانده و اجازه میدهد بخشی از محتویات داخل شکم، مثل روده یا در دختران گاهی تخمدان، وارد این مسیر شود.
فتق یعنی بیرونزدگی بخشی از یک بافت یا عضو از راهی که به طور طبیعی نباید باز باشد. در فتق کشاله ران، این بیرونزدگی در ناحیه پایین شکم و کشاله ران دیده میشود. در پسرها ممکن است برجستگی تا داخل کیسه بیضه پایین بیاید و در دخترها ممکن است به شکل ورم کشاله ران یا ناحیه لب بزرگ تناسلی دیده شود.
این برجستگی معمولاً هنگام گریه، زور زدن، سرفه کردن یا بیقراری کودک واضحتر میشود؛ چون در این حالتها فشار داخل شکم بالا میرود. وقتی کودک آرام میشود یا دراز میکشد، ممکن است برجستگی کوچکتر شود یا کاملاً ناپدید شود.
چرا فتق کشاله ران در کودکان ایجاد میشود؟
در دوران جنینی، در پسرها بیضهها از داخل شکم به سمت کیسه بیضه حرکت میکنند. در این مسیر، یک کانال طبیعی موقت وجود دارد که باید بعد از تولد یا در سالهای اول زندگی بسته شود. اگر این مسیر باز بماند، امکان ایجاد فتق کشاله ران وجود دارد.
در دختران هم ساختار مشابهی وجود دارد که اگر بسته نشود، میتواند باعث فتق شود. به همین دلیل فتق کشاله ران فقط مخصوص پسرها نیست؛ اگرچه در پسرها شایعتر دیده میشود.
این مشکل در نوزادان نارس بیشتر دیده میشود، چون روند تکامل و بسته شدن این مسیر ممکن است کامل نشده باشد. همچنین در برخی کودکان که سابقه خانوادگی فتق دارند یا دچار مشکلاتی هستند که فشار داخل شکم را افزایش میدهد، احتمال بروز فتق بیشتر است.
علائم فتق کشاله ران در کودکان
مهمترین علامت فتق کشاله ران، وجود یک برجستگی یا ورم در کشاله ران است. این برجستگی ممکن است نرم باشد و گاهی با فشار ملایم یا در حالت خوابیده به داخل شکم برگردد. البته والدین نباید خودسرانه و با فشار زیاد تلاش کنند آن را جا بیندازند.
علائم شایع فتق کشاله ران در کودکان شامل موارد زیر است:
تورم یا برجستگی در کشاله ران، بزرگتر شدن برجستگی هنگام گریه یا زور زدن، کوچک شدن یا ناپدید شدن برجستگی هنگام خواب یا استراحت، ورم کیسه بیضه در پسرها، بیقراری یا ناراحتی کودک، و در برخی موارد کاهش اشتها یا تهوع.
گاهی کودک هیچ دردی ندارد و فقط برجستگی دیده میشود. اما اگر فتق گیر کند، شرایط جدیتر میشود و نیاز به بررسی فوری دارد.
فتق گیرکرده یا حبسشده یعنی چه؟
گاهی محتویات فتق، مثل روده، وارد کیسه فتق میشود اما دیگر به راحتی به داخل شکم برنمیگردد. به این حالت فتق گیرکرده یا حبسشده گفته میشود. این وضعیت میتواند خطرناک باشد، چون اگر خونرسانی به روده یا بافت گیر افتاده مختل شود، احتمال آسیب جدی وجود دارد.
علائم هشداردهنده فتق گیرکرده عبارتاند از: برجستگی سفت و دردناک، گریه شدید و بیقراری کودک، قرمزی یا تغییر رنگ پوست روی برجستگی، استفراغ، نفخ شکم، بیحالی، تب یا بدحال شدن کودک.
اگر چنین علائمی وجود داشته باشد، نباید منتظر ماند. کودک باید سریع توسط پزشک یا جراح بررسی شود. فتق گیرکرده در کودکان، مخصوصاً در نوزادان زیر یک سال، اهمیت زیادی دارد و گاهی نیاز به اقدام اورژانسی پیدا میکند.
آیا فتق کشاله ران خودبهخود خوب میشود؟
یکی از سوالات رایج والدین این است که آیا میتوان صبر کرد تا فتق خودبهخود خوب شود؟ پاسخ کلی این است که فتق کشاله ران در کودکان معمولاً نیاز به جراحی دارد. برخلاف بعضی از انواع ورم یا هیدروسل که ممکن است در مواردی با گذشت زمان بهتر شوند، فتق واقعی کشاله ران به دلیل خطر گیر کردن، معمولاً با درمان انتظاری رها نمیشود.
زمان جراحی به سن کودک، اندازه فتق، قابل برگشت بودن آن، نارس بودن نوزاد و شرایط عمومی او بستگی دارد. اگر فتق راحت جا میرود و کودک حال عمومی خوبی دارد، معمولاً جراحی به صورت برنامهریزیشده انجام میشود. اما اگر فتق گیر کرده باشد یا علائم خطر وجود داشته باشد، بررسی فوری و گاهی جراحی اورژانسی لازم است.
فتق کشاله ران در نوزادان نارس
نوزادان نارس گروه مهمی هستند. از یک طرف احتمال فتق کشاله ران در آنها بیشتر است و از طرف دیگر جراحی و بیهوشی در سنین پایینتر باید با دقت بیشتری برنامهریزی شود. در این کودکان تصمیمگیری درباره زمان عمل باید با توجه به وضعیت تنفسی، وزن، سن بارداری هنگام تولد، احتمال گیر کردن فتق و نظر جراح انجام شود.
گاهی ممکن است جراح تصمیم بگیرد جراحی بعد از پایدار شدن شرایط نوزاد انجام شود. اما اگر فتق علامتدار باشد، سخت جا برود یا خطر گیر کردن بالا باشد، ممکن است عمل زودتر انجام شود.
تشخیص فتق کشاله ران چگونه انجام میشود؟
در بسیاری از کودکان، تشخیص با شرح حال و معاینه انجام میشود. اگر والدین بگویند برجستگی گاهی ظاهر میشود و گاهی از بین میرود، همین نکته برای پزشک بسیار کمککننده است. بهتر است اگر برجستگی در خانه دیده شد، والدین یک عکس یا فیلم کوتاه با موبایل بگیرند و هنگام ویزیت به پزشک نشان دهند.
در مواردی که معاینه واضح نیست یا پزشک بخواهد فتق را از مشکلاتی مثل هیدروسل، تودههای کشاله ران یا مشکلات بیضه افتراق دهد، ممکن است سونوگرافی درخواست شود. در دختران، اگر برجستگی کشاله ران گیر کرده باشد، سونوگرافی داپلر میتواند کمک کند مشخص شود آیا تخمدان داخل فتق قرار گرفته یا نه.
درمان فتق کشاله ران در کودکان
درمان اصلی فتق کشاله ران در کودکان جراحی است. هدف جراحی بستن مسیر باز باقیمانده و جلوگیری از ورود دوباره محتویات شکم به داخل کانال فتق است.
جراحی میتواند به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام شود. در روش باز، برش کوچکی در ناحیه کشاله ران داده میشود و کیسه فتق جدا و بسته میشود. در روش لاپاراسکوپی، جراح با ابزار ظریف و دوربین، مسیر فتق را از داخل بررسی و ترمیم میکند. انتخاب روش مناسب به سن کودک، شرایط فتق، تجربه جراح و امکانات مرکز درمانی بستگی دارد.
در بیشتر کودکان، عمل فتق کشاله ران یک جراحی رایج و با نتایج خوب است. بعد از عمل، کودک معمولاً به سرعت به وضعیت طبیعی برمیگردد. ممکن است کمی تورم یا کبودی خفیف ایجاد شود که اغلب طی چند روز تا چند هفته بهتر میشود.
بعد از عمل به چه نکاتی توجه کنیم؟
درمان اصلی فتق کشاله ران در کودکان جراحی است. هدف جراحی بستن مسیر باز باقیمانده و جلوگیری از ورود دوباره محتویات شکم به داخل کانال فتق است.
جراحی میتواند به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام شود. در روش باز، برش کوچکی در ناحیه کشاله ران داده میشود و کیسه فتق جدا و بسته میشود. در روش لاپاراسکوپی، جراح با ابزار ظریف و دوربین، مسیر فتق را از داخل بررسی و ترمیم میکند. انتخاب روش مناسب به سن کودک، شرایط فتق، تجربه جراح و امکانات مرکز درمانی بستگی دارد.
در بیشتر کودکان، عمل فتق کشاله ران یک جراحی رایج و با نتایج خوب است. بعد از عمل، کودک معمولاً به سرعت به وضعیت طبیعی برمیگردد. ممکن است کمی تورم یا کبودی خفیف ایجاد شود که اغلب طی چند روز تا چند هفته بهتر میشود.
سوالات متداول
فتق کشاله ران یعنی بخشی از محتویات داخل شکم، معمولاً روده، از یک مسیر باز یا ضعیف در ناحیه کشاله ران بیرون میزند. این حالت معمولاً به شکل یک برجستگی یا ورم در کشاله ران یا کیسه بیضه دیده میشود و ممکن است هنگام گریه، زور زدن یا سرفه کودک بیشتر مشخص شود.
در کودکان، فتق کشاله ران اغلب مادرزادی است. یعنی مسیری که در دوران جنینی باید بسته میشده، باز باقی مانده است. این مسیر میتواند اجازه دهد بخشی از روده یا بافتهای داخل شکم به سمت کشاله ران حرکت کند.
فتق کشاله ران میتواند از نوزادی دیده شود، اما در سال اول زندگی شایعتر است. نوزادان نارس بیشتر در معرض این مشکل هستند، چون روند بسته شدن مسیر طبیعی فتق ممکن است در آنها کامل نشده باشد.
شایعترین علامت، برجستگی در کشاله ران است. این برجستگی ممکن است هنگام گریه، سرفه، زور زدن یا فعالیت بیشتر شود و در حالت خوابیده کوچکتر یا ناپدید شود. در پسرها ممکن است ورم تا کیسه بیضه هم پایین بیاید.
در بسیاری از موارد فتق درد ندارد و فقط به صورت برجستگی دیده میشود. اما اگر فتق گیر کند، ممکن است درد، بیقراری، گریه شدید، سفت شدن برجستگی، استفراغ یا تغییر رنگ پوست روی ناحیه ایجاد شود. این وضعیت نیاز به بررسی فوری دارد.
فتق گیر کرده یعنی محتویات فتق دیگر به داخل شکم برنمیگردد. در این حالت ممکن است خونرسانی به روده یا بافت گیر افتاده مختل شود. اگر کودک برجستگی دردناک، استفراغ، بیحالی، قرمزی پوست یا گریه غیرعادی دارد، باید سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه شود.
فتق کشاله ران واقعی معمولاً خودبهخود برطرف نمیشود و درمان اصلی آن جراحی است. به دلیل احتمال گیر کردن فتق، بهتر است کودک بعد از تشخیص توسط جراح بررسی شود تا زمان مناسب درمان مشخص شود.
بله. بیشتر بیماران پس از طی دوره بهبودی، زندگی طبیعی و رژیم غذایی معمول خود را از سر میگیرند.
در بیشتر موارد بله. فتق کشاله ران در کودکان معمولاً با جراحی درمان میشود. البته زمان انجام عمل به سن کودک، نارس بودن، اندازه فتق، علائم و قابل برگشت بودن برجستگی بستگی دارد.
جراحی فتق کشاله ران با هدف بستن مسیر باز فتق انجام میشود. این عمل میتواند به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام شود. انتخاب روش جراحی به شرایط کودک، نوع فتق و نظر جراح بستگی دارد.
عمل فتق کشاله ران یکی از جراحیهای رایج کودکان است و معمولاً با نتایج خوبی انجام میشود. با این حال، مثل هر عمل دیگری نیاز به ارزیابی قبل از جراحی، بیهوشی ایمن و مراقبت بعد از عمل دارد؛ بهخصوص در نوزادان نارس یا کودکان دارای بیماری زمینهای.
بیشتر کودکان بعد از عمل، روند بهبودی سریعی دارند. ممکن است کمی تورم، کبودی یا درد خفیف در محل جراحی دیده شود که معمولاً طی چند روز تا چند هفته بهتر میشود. مراقبت از زخم و محدودیت فعالیت باید طبق توصیه جراح انجام شود.
اگر برجستگی کشاله ران سفت و دردناک شد، به داخل برنگشت، پوست روی آن قرمز یا تیره شد، کودک استفراغ کرد، شکمش نفخ کرد، بیحال شد یا گریه شدید و غیرعادی داشت، باید سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. این علائم میتواند نشانه فتق گیر کرده باشد.
جمعبندی
فتق کشاله ران در کودکان موضوعی شایع اما قابل درمان است. مهمترین علامت آن برجستگی در کشاله ران است که ممکن است هنگام گریه یا زور زدن بیشتر دیده شود. این فتق معمولاً خودبهخود برطرف نمیشود و به دلیل احتمال گیر کردن، باید توسط جراح بررسی شود.
اگر فرزندتان در ناحیه کشاله ران یا کیسه بیضه دچار برجستگی، ورم یا تغییر اندازه متناوب شده است، بهتر است معاینه تخصصی انجام شود. تشخیص زودتر و درمان بهموقع، از عوارض جدی مثل گیر کردن فتق و آسیب به روده یا بافتهای دیگر جلوگیری میکند.
بدون دیدگاه